Ontbinding, positief contractsbelang en fusiedruk als incassomiddel

Hoe een verzoekschrift bij een voorgenomen fusie leidde tot betaling

In een recente advieszaak stond een ondernemer tegenover een contractuele wederpartij die aangaf een lopende overeenkomst niet langer te willen nakomen. Op zichzelf geen uitzonderlijke situatie. Wat deze zaak bijzonder maakte, was dat de wederpartij gelijktijdig betrokken bleek bij een voorgenomen juridische fusie. Juist die combinatie bleek doorslaggevend.

Stap 1 – Ontbinding na aangekondigde niet-nakoming

De wederpartij had in correspondentie ondubbelzinnig meegedeeld dat zij de overeenkomst niet meer zou “uitdienen”. Juridisch is dat een belangrijk moment. Een dergelijke mededeling kwalificeert als een aankondiging van blijvende niet-nakoming. In dat geval treedt verzuim van rechtswege in en is een ingebrekestelling niet vereist.

Op die grond is de overeenkomst direct ontbonden. Daarbij is niet gekozen voor een afwachtende houding of maand-tot-maand incasso, maar voor een duidelijke breuk: ontbinding met onmiddellijke ingang en het volledige resterende positieve contractsbelang is ineens als schade opgeëist. Dat omvatte niet alleen de resterende termijnen binnen de looptijd van de overeenkomst, maar ook contractueel overeengekomen vervolgverplichtingen.

Die stap bracht direct helderheid. Geen discussie meer over voortzetting, geen afhankelijkheid van toekomstige betalingen, maar één concrete en opeisbare vordering.

Stap 2 – De ontdekking van het fusietraject

Parallel daaraan bleek uit het handelsregister dat de wederpartij een fusievoorstel had gedeponeerd. De contractspartij zou als rechtspersoon verdwijnen en opgaan in een nieuwe structuur. Voor schuldeisers is dat een relevant signaal. Een fusie kan het verhaalsrisico vergroten, zeker wanneer activa worden herschikt of een nieuwe, lege verkrijgende vennootschap ontstaat.

De wet biedt schuldeisers in zo’n situatie een krachtig, maar weinig bekend instrument: het recht om op te komen tegen de fusie zolang hun vordering niet is voldaan of voldoende is zeker gesteld.

Stap 3 – Het verzoekschrift als incassomiddel

Namens de schuldeiser is aangekondigd dat een verzoekschrift bij de rechtbank zou worden ingediend waarin zou worden verzocht zekerheid te stellen voor de volledige vordering, op straffe van het niet kunnen effectueren van de fusie.

Dat verzoekschrift is geen “bodemprocedure” over wie gelijk heeft, maar een procedure die rechtstreeks ingrijpt in het fusietraject zelf. Zolang geen zekerheid wordt gesteld, kan de fusie niet worden afgerond. Bestuurders, financiers en notarissen lopen daar in de praktijk snel tegenaan.

Het effect was opmerkelijk snel. Nog vóórdat de rechtbank zich inhoudelijk hoefde uit te laten, koos de wederpartij eieren voor haar geld. De volledige gevorderde contractwaarde werd voldaan, inclusief rente en kosten. Het verzoekschrift hoefde uiteindelijk niet meer te worden doorgezet.

Waarom dit zo effectief werkte

Deze zaak laat zien dat incasso meer is dan alleen sommeren en procederen. De effectiviteit zat in de combinatie van drie elementen:

1. Directe ontbinding na duidelijke niet-nakoming
   Geen halfslachtige oplossingen, maar een heldere juridische positie met één opeisbare schadevordering.
2. Volledige focus op het positieve contractsbelang
   Niet alleen achterstallige termijnen, maar de hele resterende contractwaarde ineens.
3. Strategische inzet van het fusie-instrumentarium
   Door het fusietraject te raken, werd de discussie verplaatst van “kan of wil ik betalen” naar “kan ik mijn transactie nog afronden”.

Tot slot

Voor ondernemers en adviseurs is dit een belangrijke les. Wanneer een wederpartij in een fusie- of herstructureringstraject zit, kan een verzoekschrift in het kader van schuldeisersbescherming een zeer probaat incassomiddel zijn. Niet als dreigement om te procederen, maar als juridisch hefboom die direct raakt aan de kern van de plannen van de wederpartij.

In deze zaak leidde die aanpak tot volledige betaling zonder inhoudelijke procedure. Soms is dat precies waar effectieve geschilbeslechting om draait.